Bitcoin’de Yaşanan Forklar Hakkında Kısa Bir Rehber

fork

 

Bu yazımızda Bitcoin’de yaşanan forklardan yani Türkçe karşılığı ile çatallaşmalardan bahsedeceğiz. Bitcoin al sat işlemlerinde yaşanan dalgalanmalar göz önünde bulundurulduğunda bu rehberi okumak; yaşanan bu dalgalanmaların nedenlerine daha yakından bakmak ve bu nedenleri anlayıp öğrenmek adına yararlı olacaktır. Bitcoin’de (BTC) yaşanan forklara (çatallaşma) geçmeden önce forkun ne anlama geldiğini bilmenin konunun daha iyi anlaşılması açısından büyük fayda sağlayacağını düşünüyorum. Bu rehber yazımızın planı şu şekilde olacaktır:

>> Fork nedir?
>> Hard fork ve soft fork nedir?
>> Hard fork ve soft forkun farkı nedir?
>> Çatallaşma neden olur?
>> Bitcoin’de yaşanan forklar

Rehberimizin taslağını belirlediğimize göre ilk ana başlığımız olan “fork nedir?” konusuna başlayabiliriz:

#Fork nedir?

Fork kelime itibariyle “çatallaşma” veya “farklılaşma” anlamlarına gelmektedir. Bitcoin için kullanılan terimsel anlamı da aslında kelimenin sözlük anlamıyla aynıdır. Konuyu biraz daha açacak olursak; forkun Bitcoin’lerin farklılaşması ya da çatallaşması anlamına geldiğini söyleyebiliriz. Kripto para birimlerinin çatallaşması en genel anlamıyla kripto paraların güncellenmesi ve iki farklı para biriminin ortaya çıkmasıdır.

Çatallaşma sonucu ortaya çıkan iki farklı para birimi geçici de olabilmektedir. Bu durumda ortaya yeni bir para birimi çıkmayacaktır. Kripto para birimleri açık kaynaklı olduklarından kullanıcılar ve geliştiricilerden destek göremedikleri  zaman güncelleme işlevini yitirecektir.

Fakat güncelleme sonucu ortaya çıkan yeni para birimi kullanıcı ve geliştiricilerden destek görürse, iki farklı para birimi oluşacaktır. Çatallaşma konusunda bu duruma verilebilecek en iyi örneklerden biri hiç şüphesiz Ethereum ve Ethereum Classic kripto para birimleridir.

#Hard Fork ve Soft Fork Nedir?

Kripto para birimlerinde oluşan çatallaşma kendi içinde de hard fork (sert çatallaşma) ve soft fork (yumuşak çatallaşma) olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Hard fork ve soft fork terimlerine biraz daha yakından bakalım:

  • Hard Fork

Hard fork, en basit tanımıyla kripto paralarda yaşanan güncelleme sonucu ortaya çıkan blokların birbirleriyle etkileşim halinde olmamasıdır. Başka bir ifadeyle; güncelleme sonrasında ortaya çıkan yeni blok, yeni kurallarla uyumlu olurken; eski blok bu kurallara uyum sağlamaz. İki blok arasında etkileşim olmamasının temel nedeni de aslında tam olarak budur.

Bitcoin şimdiye kadar birçok hard fork yaşamıştır. Fakat hard forklar kripto para birimleri için büyük risk teşkil eder. Hard fork, kripto para bloklarını birbirinden ayırdığı gibi geliştirici ve kullanıcıları da birbirinden ayırabilir. Yani, bir grup eski forku benimserken bir grup yeni forka uyum sağlayabilir. Bu istenilen bir durum olmadığı için gerçekten gerekli olduğuna inanılmadığında kesinlikle hard fork işlemi uygulanmaz.

  • Soft Fork

Kripto para bloklarında görülen diğer fork çeşidi ise soft forktur. Adı üstünde daha yumuşak olan bu fork, geriye uyumlu fork olarak tanımlanabilir. Yani, soft fork sonrasındaki ve öncesindeki bloğun kuralları birbirleriyle etkileşim halindedir.

Soft forklarda eski blok kuralları yeni blok için de geçerlidir. Bu nedenle soft forklarda zincir kırılması ya da zincir ayrılması gibi bir sorun yaşanmayacaktır. Kullanıcıların çoğunun yeni blok kurallarını benimsemesiyle de fork işlemi başarılı bir şekilde gerçekleştirilmiş olacaktır.

#Hard Fork ve Soft Forkun Farkı Nedir?

Soft fork ve hard forku en temel manasıyla anlatmaya çalıştık. Bu iki fork arasındaki farklara gelecek olursak:

  • Soft fork sonrası yeni bir kripto para birimi çıkmaz fakat hard forklardan sonra yeni kripto para birimleri oluşur.
  • Soft fork geriye doğru yani eski kurallara uyum sağlarken bu durum hard fork için geçerli değildir.
  • Soft forklarda konsensus sağlanırken hard forklarda herhangi bir anlaşmaya varılamaz.

#Çatallanma Neden Olur?

Her şey iyi güzel hoş da bu çatallanmanın asıl ortaya çıkma nedeni nedir? Neden böyle bir farklılaşmaya gidiliyor? Hemen açıklayalım; aslında bu durumu en iyi özetleyen söz “değişmeyen tek şey değişimin kendisidir” sözüdür. Her şey değişir ve gelişir. Kripto para birimleri de bu değişimlerden nasibini almaktadır. Kripto para birimlerinin yetersiz veya geliştirilmesi gereken bazı özellikleri tespit edildiğinde bu özelliklerin geliştirilmesi için bazı adımlar atılmalıdır. Forkları ortaya çıkaran şey de aslında budur.

Örnek vermek gerekirse; Bitcoin’in 1MB’lık blok boyutunun zamanla yetersiz bir hale gelmesi ve bu durumun işlemler sırasında zaman zaman yoğunluk yaratması ölçeklendirmede bir değişikliğe gidilmesini gerekli kılmıştır. Bu değişiklik sonucunda Bitcoin’in blok boyutu bir güncelleme ile arttırılmıştır.

Çatallaşmaların etkileri nelerdir?

Çatallaşmaların kripto para birimleri üzerinde negatif etki yaratması gerektiği düşünülse de bu düşünce doğru bir düşünce değildir. Çünkü Bitcoin, sahip olduğu onlarca hard ve soft forka (çatallaşma) rağmen en değerli kripto para birimidir. Bununla birlikte Bitcoin (BTC) yaşadığı hemen hemen her çatallaşmadan sonra değer kazanmıştır.

Diğer kripto para birimlerindeyse çatallaşmanın etkileri genellikle olumsuz olmaktadır. Çatallaşma yaşanması piyasalarda büyük huzursuzluk ortamı yaratmaktadır. Bu nedenle yaşanan forklar kripto para birimlerinde belirsizliklere ve değer kayıplarına yol açar.

#Bitcoin’de Yaşanan Forklar

Geçmişten bugüne Bitcoin, birçok çatallaşma yaşadı. Bitcoin’de yaşanan çatallaşmaların bazıları geçici olmuş ve çok az kişi tarafından kabul görmüştür. Bu nedenle bazı çatallaşmalar çok etkili olmamıştır. Bunların yanı sıra bazı çatallaşmalar da birçok kullanıcı tarafından kabul görerek kalıcı hale gelmiştir. Bitcoin’de yaşanan en önemli çatallaşmalardan bazıları aşağıdaki gibidir:

  • Bitcoin Platinum

Bitcoin çatallaşmalarından belki de en ilginci Bitcoin Platinum’dur. Bu çatallaşmaya başlarda ilgi gösterilse de ilerleyen zamanlarda Güney Koreli bir geliştirici tarafından Bitcoin değerini manipüle etmek için aldatmaca olarak üretildiği anlaşılmıştır.

  • Super Bitcoin

17 Aralık 2017 tarihinde fork olarak ortaya çıkan Super Bitcoin “Bitcoin’i yeniden harika yap” sloganıyla tanıtılmıştır. Kısaltması SBTC olan Super Bitcoin, birçok yatırımcı ve geliştirici tarafından destek görmüştür.

  • Lightning Bitcoin

Bitcoin bloğunu daha verimli hale getirebilmek için yapılan güncelleme ile üretilen Lightning Bitcoin, küçük miktarlardaki ödemelerin çok kısa süre içerisinde yapılmasına olanak sağlıyor.

  • Bitcoin Gold

Bitcoin’de yaşanan en önemli forklardan biri Bitcoin Gold’dur. Bitcoin Gold ile temel olarak amaçlanan iki şey vardır: Bunlardan ilki; madenciliğin daha etkin hale getirilmesidir. İkincisi ise Bitcoin sistemine daha fazla kullanıcı çekmektir. 

  • Bitcoin Cash

Şüphesiz ki Bitcoin kripto para biriminin en önemli forku Bitcoin Cash’tir (BCH). Elektronik olarak kullanılabilen nakit para olarak düşünülebilecek olan Bitcoin Cash Bitcoin’deki bazı eksiklikleri gidermek için üretilmiştir. Birçok kullanıcı tarafından büyük ölçüde desteklenen Bitcoin Cash, en popüler Bitcoin forklarından bir tanesidir ve Bitcoin’in proje olarak geliştirmeye çalıştığı “dijital ortamda eşler arası nakit sistem”in bir devamı niteliğinde düşünülebilir.

  • Bitcoin Cash Plus
  1. blok sonucunda ortaya çıkacak olan Bitcoin Cash Plus da “Peer-to-peer Dijital Electronic Cash” sistemini baz almaktadır. Düşük maliyetleriyle göze çarpan Bitcoin Cash Plus, güvenli ve kolay kullanımlı olması ile ön plana çıkmaktadır. Geliştiriciler açısından da merkezi olmayan bir sistem belirleyen Bitcoin Cash Plus, birçok farklı grup tarafından geliştirilmektedir.